Πρόλογος
Η δωρεά οργάνων αποτελεί την ύψιστη μορφή αλτρουισμού, μια πραγματική «δωρεά ζωής» που γεφυρώνει την απώλεια με την ελπίδα. Στην Ελλάδα, ο τομέας των μεταμοσχεύσεων διανύει μια περίοδο σημαντικών αλλαγών και ελπιδοφόρων επιδόσεων, με το 2025 να αποτελεί έτος-ορόσημο, καθώς καταγράφηκε αριθμός ρεκόρ που ξεπέρασε τους 135 δότες.
Η κοινή ομάδα διαχείρισης των www.dwrea-zois.gr και www.nefropatheis.gr, στο πλαίσιο της διαρκούς προσπάθειας για υπεύθυνη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών, είχε την τιμή να συνομιλήσει με τον Πρόεδρο του Ελληνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) κ. Γιώργο Παπαθεοδωρίδη. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Πρόεδρος αναλύει τον κομβικό ρόλο του Οργανισμού στη χάραξη της εθνικής πολιτικής υγείας, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το σύστημα λόγω της αυξανόμενης κίνησης, αλλά και τη σημασία της οικογένειας και της σωστής ενημέρωσης στην κατάρριψη των μύθων που ακόμα περιβάλλουν τη δωρεά οργάνων.
Ενότητα 1: Ο ρόλος του ΕΟΜ & η σημερινή εικόνα
Ερώτηση: Κύριε Πρόεδρε, ποιος είναι σήμερα ο βασικός ρόλος του Ελληνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων και πώς έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια;
Απάντηση: Ο βασικός ρόλος του ΕΟΜ είναι η υποβοήθηση του Υπουργείου Υγείας για τη χάραξη και υλοποίηση της εθνικής πολιτικής στον τομέα της δωρεάς και μεταμόσχευσης οργάνων, ιστών & κυττάρων. Τα τελευταία χρόνια γίνεται μία συστηματική προσπάθεια για βελτίωση της κατάστασης των μεταμοσχεύσεων στη χώρα μας μέσα από την ενίσχυση του ΕΟΜ και των μεταμοσχευτικών μονάδων, την αύξηση της δωρεάς οργάνων και την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών.
Ερώτηση: Ποια είναι η τρέχουσα εικόνα της δωρεάς και των μεταμοσχεύσεων στη χώρα μας σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη;
Απάντηση: Πριν λίγα χρόνια η Ελλάδα ήταν στις χαμηλότερες θέσεις της Ευρώπης ως προς τους δότες οργάνων, που κυμαίνονταν μεταξύ 40-65 ανά έτος. Την τελευταία 5ετία έχουμε μία συνεχή αύξηση δοτών και μεταμοσχεύσεων οργάνων και το 2025 φθάσαμε σε αριθμό ρεκόρ για την Ελλάδα ξεπερνώντας τους 135 δότες. Παρόλα αυτά, εξακολουθούμε να υστερούμε σε σχέση με τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο. Για αυτό, συνεχίζουμε την προσπάθεια και με τη βοήθεια όλων των εμπλεκομένων φορέων και τη στήριξη της πολιτείας αλλά και των πολιτών πιστεύουμε ότι μπορούμε να φθάσουμε σε υψηλότερα επίπεδα.
Ερώτηση: Ποια θεωρείτε τα μεγαλύτερα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν στον τομέα των μεταμοσχεύσεων στην Ελλάδα;
Απάντηση: Η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα είναι η διατήρηση και περαιτέρω ενίσχυση του συστήματος που έχει οργανωθεί τα τελευταία χρόνια και δοκιμάζεται από τον αυξανόμενο αριθμό δοτών και μεταμοσχεύσεων οργάνων. Τόσο στον ΕΟΜ όσο και στις Μεταμοσχευτικές Μονάδες υπάρχει αξιόλογο επιστημονικό δυναμικό, αλλά χρειάζονται περισσότερα στελέχη, εκσυγχρονισμένες υποδομές και ενίσχυση του δικτύου, ειδικά τώρα που αυξάνει ο αριθμός δοτών και ο αριθμός των μεταμοσχεύσεων οργάνων στη χώρα μας. Επίσης, χρειάζεται επίμονη προσπάθεια για την συνεχιζόμενη ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών.
Ενότητα 2: Δωρεά οργάνων, ενημέρωση & κοινωνία
Ερώτηση: Πόσο ενημερωμένη πιστεύετε ότι είναι σήμερα η ελληνική κοινωνία γύρω από τη δωρεά οργάνων; Ποιοι μύθοι ή φόβοι εξακολουθούν να λειτουργούν αποτρεπτικά για τους πολίτες;
Απάντηση: Η πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας είναι υπέρ της δωρεάς, παρότι πολλοί άνθρωποι έχουν αρκετά ερωτήματα και απορίες σχετικά με τη δωρεά οργάνων. Η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των πολιτών είναι δύσκολο να εκτιμηθούν με ακρίβεια, αλλά έμμεσες ενδείξεις φανερώνουν ότι βελτιώνονται συνεχώς τα τελευταία χρόνια. Ειδικά με την πανδημία του κορωνοϊού και μετά από αρκετές ενέργειες ενημέρωσης που γίνονται τελευταία υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον από τους πολίτες, αυξημένη αναζήτηση πληροφόρησης και προθυμία για συμμετοχή. Κάθε θετική δράση ενισχύει το σύστημα και μας δίνει ώθηση για τη συνέχεια.
Μύθοι ή εσφαλμένοι φόβοι που μπορεί σε μειοψηφία των Ελλήνων να λειτουργούν αποτρεπτικά είναι ο φόβος για ενδεχόμενη ατελή ιατρική φροντίδα σε περίπτωση δήλωσης Δωρητή οργάνων, η άγνοια για την αντικειμενικότητα της επιλογής των υποψηφίων ληπτών, μυθοπλασίες για «αγοραπωλησίες» οργάνων. Όλα αυτά μπορεί να απαληφθούν μέσα από τη σωστή ενημέρωση. Παρόλα αυτά, πάντα θα υπάρχει ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού, που δεν συμφωνεί με τη Δωρεά οργάνων. Γενικώς, η ενημέρωση είναι η αρχή των πάντων. Δεν αρκεί να πούμε απλώς «γίνε δωρητής». Πρέπει να δώσουμε εξηγήσεις σε πολλά ερωτήματα και να διώξουμε εσφαλμένες αντιλήψεις που μπορεί να υπάρχουν.
Ερώτηση: Τι ρόλο παίζει η οικογένεια στη λήψη της τελικής απόφασης για τη δωρεά οργάνων; Πόσο σημαντική είναι η συστηματική ενημέρωση από νεαρή ηλικία (σχολεία, πανεπιστήμια);
Απάντηση: Η οικογένεια διαδραματίζει κομβικό ρόλο στο θέμα της ενημέρωσης σχετικά με τη μεταμόσχευση. Γι΄αυτό, ενθαρρύνουμε όλους όσους δηλώνουν Δωρητές οργάνων να συζητάνε για αυτή την ενέργειά τους με την οικογένειά τους. Η συστηματική ενημέρωση από νεαρή ηλικία είναι πάρα πολύ σημαντική. Γενικά, η βελτίωση της ενημέρωσης για τη μεταμόσχευση αποτελεί σταθερό άξονα της στρατηγικής του ΕΟΜ. Υλοποιούμε καμπάνιες, επισκεπτόμαστε σχολεία, πανεπιστήμια, οργανισμούς, συνεργαζόμαστε με τοπικούς φορείς και επαγγελματίες υγείας.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Οργανούληδες» για παιδιά Δημοτικού και το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Organmeetings» για ενήλικες, τα οποία γίνονται με τη στήριξη και συνεργασία του Ιδρύματος Ωνάση. Παράλληλα, ενισχύουμε την παρουσία μας στα νοσοκομεία, εκπαιδεύοντας το προσωπικό.
Ενότητα 3: Ασθενείς & λίστες αναμονής
Ερώτηση: Τι θα λέγατε σήμερα σε έναν ασθενή που βρίσκεται σε λίστα αναμονής για μεταμόσχευση; Υπάρχουν βελτιώσεις στη διαχείριση των λιστών αναμονής και στη διαφάνεια της διαδικασίας;
Απάντηση: Το μόνον που μπορεί να πει κάποιος σε ασθενείς που είναι σε λίστα αναμονής για μεταμόσχευση είναι να κάνουν υπομονή, να έχουν ελπίδα και να ακολουθούν προσεκτικά τις οδηγίες των θεραπόντων ιατρών τους. Η διαχείριση των λιστών αναμονής και η προτεραιοποίηση των υποψηφίων ληπτών, όταν βρίσκεται κάποιος δότης, είναι αντικειμενική και βασίζεται σε προκαθορισμένα ευρέως αποδεκτά διεθνώς κριτήρια ανά όργανο. Ο ΕΟΜ έχει ειδικές ομάδες εργασίας ανά όργανο, που παρακολουθούν τα ελληνικά και διεθνή δεδομένα και μπορεί να εισηγούνται επικαιροποίηση-βελτίωση των παραπάνων κριτηρίων, εφόσον κρίνεται απαραίτητο.
Ερώτηση: Πώς στηρίζει ο ΕΟΜ ψυχολογικά και πρακτικά τους ασθενείς και τις οικογένειές τους;
Απάντηση: Ο ΕΟΜ δεν εμπλέκεται άμεσα με τους ασθενείς και τις οικογένειές του, τη φροντίδα των οποίων έχουν οι Μονάδες Μεταμόσχευσης.
Ενότητα 4: Μεταμοσχεύσεις & σύστημα υγείας
Ερώτηση: Πιστεύετε ότι το ελληνικό σύστημα υγείας είναι επαρκώς στελεχωμένο και οργανωμένο για να υποστηρίξει περισσότερες μεταμοσχεύσεις;
Απάντηση: Προς το παρόν, το ελληνικό σύστημα υγείας είναι επαρκώς στελεχωμένο, αλλά η επάρκειά του δοκιμάζεται από τον αυξανόμενο αριθμό δοτών και μεταμοσχεύσεων οργάνων. Η ύπαρξη επαρκώς στελεχωμένου ΕΟΜ και επανδρωμένων μεταμοσχευτικών μονάδων αλλά και επαρκώς υποστηριζομένων νοσοκομείων των μονάδων αυτών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την περαιτέρω αύξηση και βελτίωση της έκβασης των μεταμοσχεύσεων οργάνων στη χώρα μας. Γι’ αυτό, η επιτήρηση της επάρκειας του συστήματος και προσπάθεια πρέπει να είναι διαρκείς.
Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος των συντονιστών μεταμοσχεύσεων και πόσο κρίσιμη είναι η παρουσία τους; Υπάρχουν νέες στρατηγικές ή δράσεις που σχεδιάζονται από τον ΕΟΜ για το επόμενο διάστημα;
Απάντηση: Οι Τοπικοί Συντονιστές Μεταμοσχεύσεων που έχουν τοποθετηθεί από τον ΕΟΜ σε όλα τα νοσοκομεία με μεγάλες μονάδες εντατικής θεραπείας έχουν διαδραματίσει κομβικό ρόλο στη βελτίωση της Δωρεάς οργάνων στη χώρα μας, συνδράμοντας σημαντικά στην επιτυχή ολοκλήρωση όλων των πολύπλοκων διαδικασιών της δωρεάς. Στα νοσοκομεία που τοποθετήθηκαν Τοπικοί Συντονιστές Μεταμοσχεύσεων, η δωρεά έχει υπερδιπλασιασθεί.
α) την διατήρηση και ενίσχυση του υπάρχοντος συστήματος δωρεάς και μεταμόσχευσης οργάνων συμπεριλαμβανομένων των Τοπικών Συντονιστών Μεταμοσχεύσεων,
β) τη συνέχιση ποικίλλων δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του πληθυσμού και διαφόρων φορέων του χώρου της υγείας,
γ) την συνεχιζόμενη βελτίωση της ποιότητας και ασφάλειας των διαφόρων δράσεων στο χώρο της μεταμόσχευσης,
δ) την προσεκτική διεύρυνση του συστήματος και των υποδομών του αδειοδοτώντας νέα προγράμματα και νέες μεταμοσχευτικές δομές, όπως νέες μεταμοσχευτικές δραστηριότητες από το Ωνάσειο Νοσοκομείο,
ε) την διεύρυνση των διεθνών διμερών σχέσεων σε μεταμοσχευτικές δραστηριότητες.
Ερώτηση: Τι σας έχει συγκινήσει περισσότερο στη μέχρι σήμερα πορεία σας στον ΕΟΜ; Αν είχατε τη δυνατότητα να απευθύνετε ένα προσωπικό μήνυμα σε κάθε Έλληνα πολίτη, ποιο θα ήταν αυτό;
Απάντηση: Είναι πάρα πολλές οι προσωπικές ιστορίες που με έχουν συγκινήσει ιδιαίτερα είτε ως Πρόεδρο του ΕΟΜ είτε ως υπεύθυνο ηπατολόγο στη Μονάδα Μεταμόσχευσης Ήπατος του Λαϊκού νοσοκομείου. Δεν υπάρχουν λόγια να περιγράψουν τη συγκίνηση που μπορεί να νοιώθεις όταν σώζονται οι ζωές ανθρώπων, όπως όταν μετά από πολλές ενέργειες ένα παιδί ή ένας ενήλικας με οξεία ηπατική ανεπάρκεια προλαβαίνει να μεταμοσχευθεί ή όταν ένας ασθενής με χρόνια ηπατική ανεπάρκεια που παρακολουθείς από καιρό φθάνει και ολοκληρώνει με επιτυχία τη μεταμόσχευση ήπατος.
Η δωρεά είναι στη φύση και στην ιδιοσυγκρασία των Ελλήνων και γι’ αυτό κανένας δεν πρέπει να διστάζει να δωρίσει, εφόσον έχει αυτή τη δυνατότητα, και να δώσει έτσι ζωή σε άλλους ανθρώπους. Από έναν δότη μπορεί να σωθούν μέχρι και 7 συνάνθρωποί μας που έχουν ανάγκη από μεταμόσχευση.
Ερώτηση: Τι σημαίνει για εσάς, σε ανθρώπινο επίπεδο, η έννοια της «δωρεάς ζωής»;
Απάντηση: Η «δωρεά ζωής» είναι το ύψιστο δώρο ζωής και ο θεμέλιος λίθος της μεταμόσχευσης, αφού χωρίς δότη δεν υπάρχει δυνατότητα μεταμόσχευσης.
Επίλογος
Κλείνοντας αυτή την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον πρόεδρο του Ελληνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) , κ. Γιώργο Παπαθεοδωρίδη, γίνεται σαφές ότι η επιτυχία των μεταμοσχεύσεων στη χώρα μας δεν είναι μόνο ζήτημα υποδομών και επιστημονικής επάρκειας, αλλά κυρίως ζήτημα κοινωνικής παιδείας και εμπιστοσύνης. Παρά τη σημαντική πρόοδο και τον διπλασιασμό της δωρεάς σε νοσοκομεία όπου δραστηριοποιούνται Τοπικοί Συντονιστές , η Ελλάδα συνεχίζει την προσπάθεια για να προσεγγίσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το μήνυμα είναι ηχηρό: ένας και μόνο δότης μπορεί να χαρίσει τη ζωή σε έως και επτά συνανθρώπους μας. Η «δωρεά ζωής» είναι ο θεμέλιος λίθος της μεταμόσχευσης και, όπως τονίζει ο Πρόεδρος του ΕΟΜ, βρίσκεται στην ίδια την ιδιοσυγκρασία του Έλληνα. Ευχαριστούμε θερμά τον Πρόεδρο για τον χρόνο του και την αναλυτική ενημέρωση, η οποία ενισχύει το κοινό μας όραμα για μια κοινωνία όπου η προσφορά ζωής θα είναι αυτονόητη πράξη αγάπης.
Δημοσίευση σχολίου
Το nefropatheis.gr σέβεται το δικαίωμα κάθε αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.
Ωστόσο, διευκρινίζουμε ότι οι απόψεις αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους εκάστοτε χρήστες και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη δική μας θέση. Σας παρακαλούμε να διατηρείτε έναν ευπρεπή λόγο στις συζητήσεις σας.
Σχόλια που περιέχουν ύβρεις ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται.